Gan dag kri hlustandi (pistill eftir Aui Axelsdttur)

sasta pistli mnum rddi g aeins um mikilvgi sjnarhorns eirra einstaklinga sem leita sr astoar geheilbrigiskerfinu, me von brjsti a hgt s a gera breytingar og eignast betra lf. Rum etta mikilvga sjnarhorn aeins frekar dag.

Auur Axelsdttir. mnu starfi sem forstumaur Geheilsumistvar innan Heilsugslunnar og sem Hugaraflskona hef g treka s rangur, bata og nja framtarsn hj einstaklingum sem kvenum tmapunkti voru komnir ngstrti me lf sitt. g hef nota batamdeli og valdeflingu sem leiarljs og afer til a styja einstaklinga og hvetja fram bataferlinu. Sar mun g koma a innihaldi valdeflingar og batamdelsins og segja ykkur meira fr eim leium sem vi hfum nota rangursrkan htt teymi stvarinnar.

A vera ekki settur til hliar vegna tmabundinna falla er lykilatrii og ar arf nnasta umhverfi a koma sterkt inn , v vonin er ekki mikil hj eim einstaklingi sem dregur sig hl og rur ekki vi lfi og tilveruna. Astandendur eru hr lykilflk, vinir og arir sem hafa reynslu og vilja mila henni og styja.

ri 2009 kom t bkin "Geveikar batasgur" en tgefandi og ritstjri bkarinnar var Herds Benediktsdttir. Hn fkk flk me geraskanir til a segja sgu sna og greina fr batanum. Bkin er mikilvg heimild um hva geti nst hverjum og einum lei sinni til bata. Jafnframt gefa sgumenn innsn inn glei og sorgir mjg einlgan htt sem adun er a.

formla bkarinnar segir: "gti lesandi. egar lest essar einstku frsagnir einstaklinga sem hafa tt vi gernan vanda a stra ertu leiddur inn heim sem kannski hefur aldrei velt fyrir r ur, en ert samt svo nrri. a verur aldrei meti til fulls hva lagt er af mrkum hj hverjum og einum sem stgur fram og segir sgu sna. a er ekki endilega sjlfsagt a f hlutdeild ennan htt lfi flks. Hvatinn bak vi a a opna reynsluheim sinn er vonin um a hjlpa rum og um lei minnka fordma og vanekkingu sem gjarnan einkennir nlgun og umrur um einstaklinga me gern vandaml."

essu tengt langar mig til a gera a umtalsefni hugavert mling sem haldi var vegum Sjnarhls, um kvaraskanir barna og unglinga. Gestir voru 7 hundra svo ekki arf a efast um hugann og var afar vel a v stai. Sjnarhll er rgjafarmist fyrir foreldra barna me srarfir slandi. Markmi foreldrargjafarinnar er a foreldrar barna me srarfir njti jafnrttis og sambrilegra lfskjara vi ara foreldra og bi vi lfsskilyri sem gera eim kleift a lifa elilegu lfi. g hef starfa tluvert me rgjfum Sjnarhls og a er htt a segja a hj eim br mikil reynsla og er nlgunin til fyrirmyndar.

Mlingi hafi yfirskriftina "Hva rur fr" og vsar vntanlega til ess hvernig einstaklingum me kva reiir af samflaginu, hvernig gangi a finna bjargr vi kvanum og hvaa rri standi til boa. Fagflk frddi um einkenni og mefer vi kva, rannsknir og horfur. Landlknir greindi fr v a skrslu WHO fr 2005 hefi komi fram a algengasta orsk vanda hj brnum og ungmennum sklakerfinu, stafai af geheilsu vanda ea um 17%.

En a sem situr eftir hj mr eru sgur eirra einstaklinga sem stigu stokk og greindu svo einlgan htt fr reynslu sinni af fllum sem ollu straumhvrfum lfi eirra. au sgu fr trlegri leit a rttu astoinni, misjfnum samskiptum vi mennta- og heilbrigiskerfi, hva au dreymdi um en var svo erfitt a last.

Mir 16 ra drengs me alvarlega kvarskun sagi fr sinni hlmgngu kerfinu leyfi g mr a kalla a, rraleysi og algjrri uppgjf. Frsgn hennar tk elilega og hn sndi trlegan kjark me v a stga stokk. a sem virtist einkennandi rautagngu hennar og barnsins, var a ekki var au ngjanlega hlusta og arfir eirra virtar a vettugi, mirin upplifi hroka og fordma og sagi au enn vera milli kerfa sem bentu hvort anna.

Gunnar Magns Halldrsson sagi fr mjg alvarlegu einelti grunnskla, afleiingunum og eirri uppbyggingu sem hann hefur tekist vi. Sama virtist uppi tengingum hr, a var lti hann hlusta og hann var oftar en ekki gerur a vandamlinu enda fr hann a tra v egar rin liu og hann fkk ekki hjlp sem hann ri.

Gunnar beitir n krftum snum a v a fjalla um einelti og gerir myndbnd til a varpa ljsi vandann. Einelti er fall og getur sannarlega leitt til geraskana. Barttan gegn einelti verur a halda fram og innlegg hana verur n efa sjnvarpsmyndin sem vaki hefur tluvera umru um Hallgrm Bjrgvinsson sem verur endursnd nstkomandi sunnudag eftir Silfri Egils.

rey Gumundsdttir sagi einstakan htt fr snu unglyndi, kva og flagsflni sem hn barist vi mrg r og leiddi hana inn algjrt ngstrti kflum. Hn greindi fr endalausri leit sinni a hjlp og um lei viljanum til a finna lei til bata. hennar frsgn mtti enn og aftur heyra a hlustun eftir hennar vanlan, hennar lngunum og draumum var ekki mikil og gaf henni ekki mikla von.

a sem reyndist hjlpa henni mest var stuningsneti sem kringum hana var og samanst af fjlskyldu, vinum og sar meferarailum sem unnu me henni jafningjagrunni og sast en ekki sst Hugarafli. Hn greindi lka fr gleinni batanum og eim rangri sem hn hefur n me rautseigju sinni, ruleysi og hmor.

rey eina af sgunum "Geveikum batasgum". Mig langar a endingu a grpa niur hennar sgu en hn segir etta: "g vildi ska a g gti sett hr bla eina einfalda tfralausn a bata ea uppskrift sem g b til eftir a hafa n gum bata, en v miur er a ekki svo gott. Hins vegar eru nokkrir mikilvgir punktar sem hafa hjlpa mr og breytt lfi mnu til frambar.

Fyrst og fremst vil g nefna vihorfsbreytingu r v a lta ekki sjlfan sig sem sjkdminn sem vikomandi er greindur/ea jist af, heldur manneskju sem hefur kvein sjkdm. Sjkdmurinn tti ekki a stjrna lfi vikomandi.

Anna breytti miklu fyrir mig og a var a komast r hlutverki frnarlambs og taka vldin mnar eigin hendur. ar kom hugmyndfri valeflingar mr til mikillar hjlpar. g ttai mig a a vri mnum hndum a breyta lifi mnu, taka byrg sjkdmnum mnum og hvaa skref g tki bataferli mnu.

Batinn er engin ein stoppist. a felst svo margt v a n bata og v gleymdi g oft. Fyrir mr ir bati betri lfsgi, a geta tala vi flk ttalaus, losna vi eilfan kva en ll litlu atriin skipta lka mli."

g vil a sustu akka Sjnarhli fyrir gott mling og benda ykkur a a er hgt a hlusta mlingi heild sinni heimasu Sjnarhls.

- Auur Axelsdttir.


Pistill eftir Aui Axelsdttur.

Eftirfarandi pistill var fluttur RV fimmtudaginn 24. mars 2011.

Auur Axelsdttir.

A undanfrnu hefur fari fram tluver umra um geheilbrigisml og er a a mnu mati afar jkvtt. Umran nna hefur gjarnan veri t fr sjnarhorni notenda og notendur eru eim skilningi einstaklingar sem hafa einhverjum tmapunkti ntt geheilbrigisjnustu. Sjnarhorni er mjg mikilvgt og tti raun a hafa rkan sess stefnumtun og markandi kvaraanatku. g er sannfr um a umran hefur breyst tluvert, hn er vandari en hn var og ekki endileg sifrttastl lengur, enda ekki sta til.

"Hallgrmur maur eins og g" heimildarmyndin sem snd var rkissjnvarpinu 6.mars sastliin, hefur almennt vaki mikla og jkva umru. Hallgrmur fer inn mrg mlefni sem vert er a huga a okkar samflagi s.s. eins og einelti, neyslu, vimt vegna gerskunar og bataferli. Hann hafi einstakan frsagnarstl og var svo einlg og hl manneskja a hann ni til allra sem hann hlddu.

g hef tr a essi mynd veri okkur leiarljs framtinni og geti leibeint okkur miki um hvernig vi eigum a stula a sem bestri nlgun llu okkar kerfi.

Kerfin okkar, hva sem au heita, heilbrigiskerfi, velferarkerfi ea anna, eiga a spegla eirri nlgun til einstaklinga sem leita astoar a hgt s a sigrast vandanum og a a s a sem a jnustan gangi t , ekkert anna. Ef a einstaklingur sem leitar sr hjlpar mtir essu vihorfi segir sig sjlft a vonin verur sterkari, leitin a lausnum verur einfaldari og trin a hgt s a komast yfir vandann verur nnur og meiri. Manneskja sem hefur von fer ruvsi af sta snu bataferli en s sem hefur hana ekki.

S nlgun sem beita egar einstaklingur kemst rot me lf sitt vegna geheilsuvanda, er a mnu mati hlja, persnuleg nnd og viring. a m auvita velta v fyrir sr hvort kerfin okkar su a ba til of strar einingar ar sem ofangreind gildi geta auveldlega tnst dagsins nn. Ef svo er arf a staldra vi, stokka upp og opna augun fyrir run leium.

Ef a vimt hj jnustukerfi trekar a bili s strt milli einstaklings og kerfis, einstaklingurinn hafi litla sem enga rdd og eigi bara a fara eftir v sem honum er sagt, er fari rangt af sta. Manneskja sem upplifir sig minni mttar ea valdalausa, mun erfiara me a finna rtta farveginn og hefur meiri tilhneigingu til a gefast upp. Vert er a hafa huga a lkurnar a hgt s a sigrast vandanum eru miklar og fleiri rannsknir sna a a er hgt a n bata og eiga gott lf rtt fyrir gerskun.

Hugarafl er hpur notenda og fagflks sem hefur me starfi snu undanfarin r lagt herslu a breyta vihorfum og nlgun slensku geheilbrigiskerfi. Hugarafl er m.a. stofna til ess a hafa hrif rkjandi kerfi, a kynna fyrir almenningi a a s hgt a n bata af gerskunum, a kynna fjlbreyttar leiir bataferli og sast en ekki sst minnka fordma.

Robert Whitaker kom dgunum til landsins boi Hugarafls, Manu og Unghuga sem samanstendur af unga flkinu innan Hugarafls.

Robert hlt erindi um geheilbrigismlin, tk lknisfrilega mdelsins, lyfin og hrif eirra heilastarfsemina og daglegt lf einstaklinga. Hann gaf vistddum verug umhugsunarefni og frddi um slandi stareyndir essum efnum hr heima og erlendis.

Robert Whitaker er bandarskur rithfundur og rannsknablaamaur og hefur m.a. veri tilnefndur til Pulitzer verlaunanna fyrir greinarflokk sinn Boston Globe, ar sem hann fjallai um n gelyf sem n hfu mikilli tbreislu Bandarkjunum. Hann hefur skrifa tvr bkur um geheilbrigisml "Mad in America" sem kom t ri 2002 og "Anatomy of an Epidemic" sem kom t ri 2010.

Kveikjan a "Mad in America" er skrsla fr WHO sem skri m.a. fr v a flk sem greindist me geklofa vanruu lndunum bor vi Nigeru var lklegra til a n sr en flk sem fkk essa greiningu Vesturlndum. Hluti af skringunni virist liggja v a lyfin voru oftast notu stuttan tma vanruu lndunum og meiri hersla lg a gera umhverfis breytingar sem gtu stutt vikomandi einstaklinga daglegu lfi. Vesturlndum hefur runin hins vegar veri s a flki er haldi lengur lyfjum en bati sjklinga er minni. etta er vissulega slandi og vert fyrir okkur hr heima a huga a hvort ekki megi skoa.

sarnefndu bkinni tekur hann til skounar spurninguna, af hverju svo miklu fleiri nna fari nna rorku vegna geraskana, en nokkru sinni fyrr?

Whitaker skildi eftir margar spurningar sem g vona a vi munum reyna a svara og ekki sur nota til a horfa eigin barm. Vi hj Hugarafli erum sammla um a innblsturinn var nausynlegur og hvetur okkur til a skoa me gagnrnum huga hva s veri a gera slensku geheilbrigiskerfi egar kemur a lyfjamlum og hva beri a gera til a stula a minnkun lyfjanotkunar egar um geheilsuvanda er a ra. Erum vi ekki a nota lyfin of miklum mli og stundum n ess a skoa hva veldur v a einstaklingur kemst rot me lf sitt?

Hva me ungt flk sem veikist kjlfari neyslu fkniefna, eigum vi ekki a horfa bak vi vandann ur en hann er sjkdmsvddur? urfum vi ekki a stoppa greiningargleina og horfa manneskjuna? Er elilegt a sjkdmsgreina brn og gefa eim lyf? Er ekki komi a v a skoa urfi arar leiir og hlusta betur lfssgu einstaklinga? Getum vi ekki fari einfaldari og drari leiir egar kemur a v a styja flk t lfi n?

Hva me valmguleika vi hefbundnum leium? Fleiri leitnar spurningar leita hugann og vert a nota neistann til a reyna a svara eim og leita annarra leia.Heimskn Whitakers hvetur okkar sannarlega fram til a skoa hug okkar og stula a fjlbreyttari leium til a styja einstaklinga til sjlfstis eftir fll n ess a auka sjkdmsvingu mannlegum tilfinningum.

Hlustandi gur, a eru mrg mlefni sem vert er a skoa vel fr llum hlium me opnum huga. a er engin ein lei sem hentar okkur llum ef vi urfum hjlp a halda, en a er mikilvgt a vi virum mismunandi sjnarhorn og leiir. Vsni, skilningur fyrir fjlbreytileikanum er nausynlegur og gerir okkar samflag drmtara og ekki sur skemmtilegra.

mnu starfi sem forstumaur Geheilsumistvar innan Heilsugslunnar og sem Hugaraflskona hef g treka s rangur, bata og nja framtarsn hj einstaklingum sem kvenum tmapunkti voru komnir ngstrti me lf sitt.

g hef nota batamdeli og valdeflingu sem leiarljs og afer til a styja einstaklinga og hvetja fram bataferlinu. A vera ekki settur til hliar vegna tmabundinna falla er lykilatrii og ar arf nnasta umhverfi a koma sterkt inn v vonin er ekki mikil hj eim einstaklingi sem dregur sig hl og rur ekki vi lfi og tilveruna. Astandendur eru hr lyklflk, vinir og arir sem hafa reynslu og vilja mila henni og styja.

rtt fyrir a erfileikar virist yfirstganlegir kvenum tmapunktum, einstaklingur virist komin rot og veit ekki hva skal gera. Endurskounar er rf, breytingar umhverfi geta veri mikilvgar og streituvalda arf a upprta.

Til ess a gera breytingar lfi snu arf kjark, jafnvel uppstokkun og or til a troa njar slir, taka njum skorunum. a er miklvgt a muna a endurskoun ir ekki sigur en getur vert mti opna njar leiir og njir styrkleikar lta dagsins ljs sem ekki voru mevitair ur. a er mikilvgt a vera ekki einn, hafa ga asto og samferamenn sem skilja vandann og tengsl eru drmt.

Tilfinningar eru mikilvgur leiarvsir og a a hndla r og finna er hverjum einstaklingi nausynlegt. g held a a s gjarnan vendipunktur bataferlinu egar einstaklingur ttar sig v a tilfinningar ekki a deyfa ea forast heldur sttast vi og lta sem hluta af lfinu


Kynning Hugarafli alla mivikudaga.

Hugarafl er flagsskapur flks sem strir vi gernan vanda.

Ef hefur ea ert a glma vi unglyndi, kva, gerskun ea eitthva anna sem e.t.v. einangrar ig fr tttku samflaginu en vilt brjtast r vijunum ttu a llum lkindum erindi Hugarafl.

KYNNING MIVIKUDAG.

mivikudgum er a llu jfnu haldin kynning starfi Hugarafls og eru allir velkomnir, bi eir sem glma vi vanda svo og astandendur sem vilja kynna sr rlausnir eins og valdeflingu me Hugarafli.

Kynningin fer fram hsakynnum Hugarafls lfabakka 16 (Mjdd) vi hliina Heilsugslunni, beint mti gleraugnaversluninni Augasta og vi hliina versluninni Gull-ri.

Kynningin hefst klukka 13:00 (mting 12:50) og stendur um a bil 40 mn. fyrir utan spurningar og svr.

Allir f kynningarbklinga til a taka me heim.

Kynntu r starfsemi Hugarafls - Komdu kynningu.


Flki gefin lyf vi sorg.

Auur Axelsdttir: tt vi sum sorgmdd, stressu ea verum fyrir fllum urfum vi a n okkur ruvsi en me lyfjaskammti.

Vi erum mjg dugleg vi a sjkdmsva hlutina. Til dmis bara sorg. Ef einhver einstaklingur er lengi a jafna sig, til dmis v a missa maka, erum vi farin a gefa lyf vi v. Sem er hsta mta elilegt. v lkaminn hefur kvein tki og arf kveinn tma til a takast vi fll af essu tagi, segir Auur Axelsdttir ijujlfi, forstumaur Geheilsu eftirfylgdar og einn stofnenda samtakanna Hugarafls.

Auur Axelsdttir.Auur segir slendinga alltof gjarna a taka lyf egar kemur a gernum vandamlum og a flki s ekki gefinn tmi til a jafna sig elilegan htt.

Eins og rtalnnotkun okkar gefur til kynna erum vi mjg sngg a lyfja vandann.

Telur Auur a slensk brn su a breytast ea umhverfi? g held a brnin su jafn yndisleg og au hafa alltaf veri. olinmi okkar er hins vegar alltaf a minnka. a m enginn vera ruvsi og a er veri a reyna a troa okkur llum sama formi.

Aui bregur fyrir heimildarmyndinni Hallgrmur maur eins og g, sem snd var Sjnvarpinu sunnudaginn 6. mars. ar segir Hallgrmur Bjrgvinsson sgu sna og talar opinsktt um gern veikindi sn, mehndlun eirra og ann bata sem hann endanum ni.

Hallgrmur stofnai samt Aui og remur rum samtkin Hugarafl sem eru dag orin kraftmiki afl endurhfingu einstaklinga sem glmt hafa vi gerna sjkdma. Hallgrmur var brkvaddur fyrra..


Lyf eru ekki allsherjarlausn.

Robert Whitaker  heimskn hj Hugarafli.Blaamaurinn Robert Whitaker hefur valdi miklum titringi Bandarkjunum me bk sinni, Anatomy of an Epidemic, sem kom t sasta ri, og deilir hart geheilbrigiskerfi ar landi.

Jla Margrt Alexandersdttir hitti Whitaker, sem segir slendinga urfa a spyrja sig a v hvers vegna sfellt fleiri fari rorkubtur vegna gesjkdma um lei og lyfjanotkun aukist.

a var helber tilviljun a Robert Whitaker fr a kynna sr geheilbrigisml.

Fr rinu 1989 hafi hann skrifa um lyf og lknisfri, meal annars fyrir tgfuflag lknadeildar Harvard-sklans og Albany Times Union. ri 1994 stofnai hann svo sitt eigi fjlmilafyrirtki sem fylgdist me lyfjafyrirtkjum og lyfjarun.

Og ri 1999 var Whitaker tilnefndur til Pulitzerverlaunanna fyrir greinaflokk ar sem hann skrifai um n gelyf sem n hfu mikilli tbreislu Bandarkjunum.

g beindi sjnum mnum a njum gelyfjum sem voru a koma marka um etta leyti og hfu slegi gegn, ef svo m a ori komast. g notfri mr upplsingalggjfina Bandarkjunum og skai eftir upplsingum um lyfi og r tilraunir sem hfu veri gerar. g komst a v a nokkrir sjklingar, sem prfa hfu lyfi, hfu di.

g fr me essar upplsingar til Boston Globe, sagi eim a g vri me trausta frtt og a vi skyldum gera greinaflokk um etta mlefni."

r var greinaflokkurinn sem Whitaker fkk tilnefninguna fyrir.

Menn farnir a hlusta

Whitaker hlt fyrirlestur hrlendis sasta mnui vegum Hugarafls, Manu og Unghuga og mttu um 200 manns til a hla hann.

ar rddi Whitaker meal annars um fjlgun hpi flks sem er rorku vegna gesjkdma, rtt fyrir a notkun gelyfja Vesturlndum hafi aukist.

Njustu skrif hans, bkin Anatomy of an Epidemic, hefur valdi heitum umrum hinu virta bandarska gelknasamflagi og er umdeild.

Bkin kom t fyrra og Whitaker segir a fyrstu hafi starfsmenn geheilbrigisjnustu Bandarkjanna ekkert af bkinni vilja vita.

a breyttist nveri egar slfringar, gelknar og ijujlfarar fr sautjn rkjum komu saman, fru yfir bkina og veltu v fyrir sr hvort hgt vri a sna essari run vi lyfjanotkun. Hvort a mtti endurskoa lyfjagjfina.

Ein mesta viurkenningin, sem segir mr jafnframt a g er a n til manna sem hinga til hafa ekki vilja af mr vita, er s a sar essu ri hefur mr veri boi a tala rstefnu samtaka gelkna og slfringa Bandarkjunum."

Um svipa leyti og greinaflokkurinn var til samvinnu vi Boston Globe komst Whitaker snoir um skrslu fr Aljaheilbrigisstofnuninni, WHO. skrslunni kom meal annars fram a flk sem greindist me geklofa vanruum lndum bor vi Ngeru var lklegra til a n bata en flk sem greindist me geklofa Vesturlndum.

t fr lestri eirrar skrslu var bkin Mad in America til ri 2002.

Whitaker segir niurstur skrslunnar hafa komi honum opna skjldu. skrslunni hafi komi fram a hinum vanruu lndum su lyf vi geklofa einungis notu stuttan tma.

Flk lengur lyfjum

eim tma sem skrslan kom t voru lyf vi geklofa essum lndum yfirleitt notu mjg stuttan tma og aeins ltill hluti eirra sem greindust notai lyfin langan tma. Sjklingum var v ekki haldi lyfjum heldur var reynt a skapa eim annig umhverfi a eir gtu veri n lyfja til langframa.

Vesturlndum hefur runin hins vegar veri allt nnur. ar er flki haldi lengur lyfjum en bati sjklinga er hins vegar minni," segir Whitaker og btir v vi a mikil breyting hafi hins vegar ori geheilbrigisjnustu runarlandanna fr v a skrslan kom t.

ar hafa sfellt fleiri rki teki upp sii Vesturlandanna og haldi sjklingum lengur lyfjum. Og nlegar rannsknir sna a mun frri sjklingar essum stum n endanlegum bata fr v sem var. eir stefna v smu tt og vi Vesturheimi, meiri lyfjaneysla, minni bati."

Sama run slandi

a er samhengi milli rorku og lyfjanotkunar sem hug Whitakers allan um essar mundir. rlega birtast frttir ess efnis a notkun unglyndislyfjum aukist r fr ri Vesturlndum. sland er ar engin undantekning.

Samkvmt eim tlum sem Whitaker birtir bkinni Anatomy of an Epidemic voru 1,2 milljnir Bandarkjamannamanna rorkubtum vegna gesjkdma ri 1987. dag nr essi fjldi upp fjrar milljnir.

Ef vi horfum til eirrar fjlgunar sem vri elileg mia vi mannfjlda og reiknum tluna me hlisjn af henni tti fjldi eirra sem vru rorkubtum a vera 1,6 milljnir. runin slandi hefur veri svipu. Hins vegar virist einhver misbrestur vera v a bati nist. Sfellt fleiri eru gelyfjum til langs tma um lei og s hpur sem hefur urft a hverfa af vinnumarkai og virkri tttku samflaginu vegna geraskana hefur margfaldast.

slandi hefur flki rorkubtum fjlga og a rtt fyrir a mun fleiri su unglyndislyfjum. essi tala tti a lkka en ekki hkka. Og a er stra spurningin: af hverju?"

Gelyf er vara sem arf a seljast?

Whitaker segir ekkert eitt svar vi eirri spurningu t af hverju ryrkjum vegna gevanda fjlgar rtt fyrir aukna lyfjanotkun. etta geti veri samflagslegt - flk hafi meiri hyggjur af fjrmlum snum og hva a hafi milli handanna. Uppeldi barna s allt ruvsi en a var fyrir tuttugu rum. Heimilisastur eru gjrbreyttar og flk einangrara.

Ein af hugsanlegum stum sem Whitaker veltir upp njustu bk sinni er jafnframt s sem valdi hefur mesta fjarafokinu ar ytra: a gelyf su vara sem arf a selja.

Til ess a varan seljist arf a ba til marka. Sem dmi: Hr ur fyrr syrgi flk ltinn stvin og sorgarferli tk kannski rj mnui og enginn kippti sr upp vi a.

Nna fr flk oftar en ekki greiningu a a s unglynt og fr lyf vi v. Og erum vi farin a setja flk lyf vi hversdagslegum" kvillum."

Ofnotkun lyfjum er nnur sta sem Whitaker tilgreinir:

Fyrir tuttugu til rjtu rum var flk veikt, var lagt inn sjkrahs og fkk ahlynningu rj mnui, stundum hlft r ea lengur. En svo gengu veikindin yfir og flki gafst kostur a hverfa til sns heima og alagast snu umhverfi n. a festist ekki inni kerfinu" eins og gerast vill dag og barist ekki vi krnskan sjkdm a sem eftir lifi me stugri lyfjaneyslu. Auvita vri a gott og gilt ef rannsknir sndu a slk mefer virkai a einhverju marki."

Whitaker tekur fram a bartta hans s ekki tilkomin vegna ess a hann s harur andstingur lyfja. au geti oft veri af hinu ga og nausynleg. a megi hins vegar ekki nlgast au sem eina allsherjarlausn. Hann vill sj breyttar vinnureglur kringum greiningar og a lknar nlgist sjklinga persnulegri htt en t fr stluum spurningalistum.

Tveir ailar sem hega sr nkvmlega sama htt, me smu einkenni, gera a oftar en ekki af tveimur gjrlkum stum.

Greiningar fylgja hins vegar gjarnan kvenum reglum um einkenni og kjl fari lenda einstaklingar hollum og f kvein lyf. Annar sjklingurinn arf kannski lyf skamman tma mean hinn arf ekki lyf heldur allt annars konar mefer.

Auvita urfa sumir lyf til frambar en greiningin m ekki vera of hravirk. Heilbrigiskerfi verur a hafa tkifri til a geta liti til fleiri tta umhverfinu og hugsa mli t fyrir lyfjameferina."

Brnin hyggjuefni

Whitaker hefur miklar hyggjur af bandarskum brnum en s hpur barna ar landi sem notar gelyf fer sstkkandi.

Bandarkjunum var fari a gefa brnum rtaln og gelyf rtt eftir mijan 9. ratug sustu aldar. voru 16.000 brn ryrkjar vegna gesjkdma. dag er essi tala komin upp 600.000. Og a sem verra er, mrg af essum brnum nota gelyf allt sitt lf og halda fram a vera ryrkjar," segir Whitaker og telur a arna s veri a ba til vtahring.

S run sem sr sta hj ykkur slandi gefur til kynna a i gtu veri smu lei og vi Bandarkjunum. ar er mikilvgast fyrir ykkur a rannsaka og skoa hvort brnum me geraskanir s a fara fram og n bata me essari lyfja notkun. Erum vi a hjlpa eim ea erum vi a skapa frekari vandaml fyrir au framtinni?"

Hugarfarsbreyting nausynleg

En a er ljs vi enda ganganna a mati Whitakers. Til ess urfi kvena hugarfars breytingu, ekki bara innan geheilbrigis kerfisins heldur samflagsins alls.

Maur veltir v fyrir sr hvort samflagi s a gera sr lfi gilegra me allri essari lyfjanotkun hj brnum og fullornum.

Er umburarlyndi okkar fyrir v sem er ruvsi" a fjara t? Mr finnst eins og vi sum markvisst a trma fjlbreytileika mannflksins."

Hann segir ntjndu aldar skld lsa fallega eim fjlbreyttu tilfinningum og hegun sem mannflki snir.

Flki var ekki brjla ea klikka - a bara hegai sr ekki allt eins. Og s sem var ekki eins, fkk ekki endilega lyf heldur fkk a vera eins og hann var. g held a vi urfum a sna mannlegu eli aeins meiri olinmi."

Kenningar Whitakers, meal annars um samband rorku og aukinnar notkunar gelyfja, hafa veri mjg umdeildar.

hefur veri bent a neikv umra um aukna notkun gelyfja endurspegli rtgrna fordma gar lyfja. rur Sigmundsson, yfirlknir gesvii Landsptalans, sagi til a mynda vitali vi Spegilinn ri 2009 a margt hafi breyst vihorfum flks til gesjkdma undanfarin r mtti enn finna tta, hrslu og fordma gegn gesjkdmum og mefer eirra og s tti birtist ekki sst neikvri umru um aukna gelyfjanotkun.

-------------------------------

Robert Whitaker er sjlfsttt starfandi blaamaur Bandarkjunum og hefur hloti fjlmrg verlaun fyrir skrif sn. Hann var tilnefndur til Pulitzer-verlaunanna ri 1998 fyrir greinaflokk sem hann skrifai fyrir Boston Globe. a sama r hlaut hann hin virtu George Polk-verlaun sem Long Island-hsklinn stendur fyrir en meal eirra sem hafa hloti au eru heimsekktu frttamennirnir Edward R. Murrow og Diane Sawyer.

Bkur Whitakers hafa vaki mikla athygli; Mad in America var til a mynda valin besta rit almenns efnis ea fririta af samtkum bkasafna Bandarkjunum. Hrlendis fst bkur Whitakers hj Bkslu stdenta. Hgt er a hla erindi Whitakers slinni mindpower.this.is.

*Tlurnar koma fram grein eftir Sigur Thorlacius, Sigurjn B. Sigursson, Stefn lafsson og Kristin Tmasson sem Journal of Mental Health ri 2010 . ess m geta a ryrkjum me yfir 75% rorku fjlgai tmabilinu r tplega 5.000 rmlega 16.000 sund.

-----------------------------------

Grein essi er tekin af heimasu Hugarafls og er birt hr me leyfi.


„Hallgrmur, maur eins og g“ RV 6.mars (nsta sunnudag) kl. 20.10.

Vi viljum vekjaathygli heimildarmynd um Hallgrm Bjrgvinsson sem verur sndnstkomandi sunnudagskvld kl. 20.10 RV.

Hallgrmur var einn af stofnendum Hugarafls. myndinni er fylgst me Hallgrmi starfi og leik um riggja ra skei. Hann segir fr lfshlaupi snu, skounum og gildum, fjallar um veikindin, en hann var greindur me geklofa um tvtugsaldur.

Hann segir einnig fr voninni og batanum. Missi ekki af essari einstku mynd sem eftir a fylgja okkur inn framtina og vera mrgum leiarljs.

Myndina geru Eirkur Gumundsson og Jn Egill Bergsson.
Hallgrmur Bjrgvinsson

Robert Whitaker sland - hlusti fyrirlestur hans.

Robert WhitakerHugarafl samstarfi vi Manu og Unghuga st fyrir opnu mlingi tilefni af heimskn Robert Whitaker til slands. sl.laugardag.Mlingi fr vel fram, gestir voru hugasamir og mikil ngja rkir hj okkur Hugaraflsmnnum.

Vi viljum akka eim sem mttu mlingi og hlustendum vefnum fyrir heyrnina. Whitaker hlt frbran og slandi fyrirlestur um geheilbrigismlin, tk lknisfrilega mdelsins, lyfin og hrif eirra heilastarfsemina og daglegt lf einstaklinga. Hann gaf vistddum verug umhugsunarefni og frddi um slandi stareyndir essum efnum hr heima og erlendis.

Hvetjum ykkur til a heyra erindi hans eftirfarandi slum.

Fyrirlesturinn:

http://www.ustream.tv/recorded/12796315

Spurningar og svr:

http://www.ustream.tv/recorded/12798560

Vi hj Hugarafli erum sammla um a innblsturinn var nausynlegur og hvetur okkur til a skoa me gagnrnum huga hva s veri a gera slensku geheilbrigiskerfi egar kemur a lyfjamlum og hva beri a gera til a stula a minnkun lyfjanotkunar egar um geheilsuvanda er a ra.

Erum vi a nota lyfin of miklum mli og stundum n ess a skoa hva veldur v a einstaklingur kemst rot me lf sitt? Hva me ungt flk sem veikist kjlfari neyslu fkniefna, eigum vi ekki a horfa bak vi vandann ur en hann er sjkdmsvddur? urfum vi ekki a stoppa sjkdms-greiningarglei og horfa manneskjuna? Er elilegt a sjkdmsgreina brn og gefa eim lyf? Er ekki komi a v a skoa urfi arar leiir og hlusta betur lfssgu einstaklinga? Getum vi ekki fari einfaldari og drari leiir egar kemur a v a styja flk t lfi n? Hva me valmguleika vi hefbundnum leium?

Fleiri leitnar spurningar leita hugann og vert a nota neistann til a reyna a svara eim og leita annarra leia.Heimskn Whitakers hvetur okkar sannarlega fram til a skoa hug okkar og stula a fjlbreyttari leium til a styja einstaklinga til sjlfstis eftir fll n ess a auka sjkdmsvingu mannlegum tilfinningum.

Robert Whitaker er bandarskur rithfundur og rannsknablaamaur og hefur m.a. Veri tilnefndur til Pulitzer verlaunanna. Hann hefur skrifa tvr bkur um geheilbrigisml "Mad in America" sem kom t ri 2002 og "Anatomy of an Epidemic" sem kom t ri 2010. sarnefndu bkinn tekur hann til skounar spurninguna, af hverju fara svo miklu fleiri nna rorku vegna geraskana en nokkru sinni fyrr?

Bkur hans "Mad in America" og "Anatomy of an Epidemic" er hgt a nlgast bkaslu Stdenta. Ef upplagi reynist uppselt hvetjum vi ykkur til a hafa samband vi Hugarafl og vi munum f sendar fleiri bkur.

Vi munum kappkosta a fylgja heimskn Whitakers eftir og stula a framhaldandi umru um etta mikilvga mlefni. Hann tti ekki or yfir mtttkunum sem hann fkk, hlju Hugaraflsmanna og var afar ngur me heimsknina. Hann heillaist af slenskri nttru og sgu landsins og m segja a hann s n sannur slandsvinur.

Robert hefur san bk hans kom t, haldi fjlda fyrirlestra ti um allan heim og hvarvetna vekur hann mikla athygli. Gelknar og anna fagflk hefur sumstaar kvei a endurskoa starfssemi og aferir kjlfar tgfu bkar hans; "Anatomy of an Epidemic". Vi megum vera afar stolt af v a hafa fengi hann hinga til lands og n reynir okkur a fylgja innblstrinum eftir gott flk!

Kr kveja; Auur Axelsdttir


Af hverju fara svo miklu fleiri rorku vegna geraskana en nokkru sinni fyrr?

Robert Whitaker, hfundur bkarinnar Anatomy of a Epidemic, verur aalgestur mlings dag,laugardaginn 19. febrar, kl. 14:00. Allir velkomnir. Sj nnari upplsingar hr fyrir nean.

Lesi einnig grein Steindrs Erlingssonar sem birtist Frttablainu dgunum og er einnig a finna bloggsu Arnars Plssonar erfafrings.

Roger whitaker


A f a vera tttakandi

g er ein eirra sem hef barist vi sjkdminn allt mitt lf. g fddist 1972 sem er fullsnemmt til a f viurkenningu og greiningu, g var bara sett flokkinn gt og erfitt barn. Lf mitt hafi alls ekki legi rtta tt fyrr en fyrir rmum fimm rum egar g komst mefer sem hentai mr, um var a ra hpamefer fjrum sinnum viku.

Lngunin um a f a vera eins og hinir getur veri lamandi, g leitai og leitai a hjlp v g gat ekki veri til, srsaukinn var svo grarlega mikill, ttinn vi lfi og hvort g mundi nokkur tma geta dregi andann n ess a finna fyrir essum nstandi srsauka.

standi sem g var essum tma var olandi, g gat ekki veri til en g mtti samt ekki deyja, g var orin a veik tmabili a g urfti innlgn a halda vegna ess hversu mikilli httu g var , g vildi bara deyja.

Landssptalinn: g var lg inn gedeild landssptalanum. Dvlin ar var hrileg, og fannst mr hn a mrgu leyti ganga t a ra mann niur me lyfjum. g hef aldrei vilja taka vanabindandi lyf og flokkaist ess vegna hpinn erfiur sjklingur, v g vildi ekki taka lyf sem g gti hugsanlega ori h. stan baki essari kvrun minni er s a a er grarlega miki um alkahlista fjlskyldunni minni, og g mat standi annig a g vri alveg ngjanlega miklum vandrum svo g yri ekki h einhverjum lyfjum.

Sjlfsmati molum: a var ekki ng me a sjlfsmati vri hruni heldur urfti lka a ta undir a gedeildinni hversu misheppnaur maur vri. Bara sem eitt lti dmi: g grt ekki oft v g er a mrgu leyti mjg frosin tilfinningarlega, en etta skipti lei mr svo hrilega a g sat ganginum og grt, grt yfir a vera misheppnu, grt yfir srsaukanum sem var svo brilegur, grt yfir v a g gti ekki hugsa um brnin mn, g grt yfir a missa af tkifrinu til a vera til. g grt af sorg... v a fylgir v mikil sorg a vera staddur essum sta lfinu.

essari stundu ar sem g sat arna og grt hefi g svo sannarlega urft huggun a halda, nrgtni og skilningi, en NEI mr var sagt a fara inn herbergi mitt og grenja ar v til ess vrum vi me herbergin. etta geri a a verkum a g lokaist enn frekar og gat ekki opna essar tilfinningar og sorg fyrr en lngu seinna.

Gedeild: g velti v fyrir mr hvort gott s fyrir veikar manneskjur a vera geymdar svona sta. v gedeildir slandi eru ekkert anna en geymslustair. ar er enga endurhfingu a f til a hjlpa til vi a komast t lfi aftur. a mesta sem hgt er a gera er a fndra tvo klukkutma viku, og j einstaka gnguferir um ngrenni fylgd me starfsmanni.

arna hkk g nokkrar vikur. a var mjg erfitt a f vital vi slfring ea gelkni. a er a mrgu leyti komi fram vi sjklingana eins og ltil sjlfra brn, allar kvaranir eru teknar fyrir ig og um ig og oftast n ess a hafa ig me rum.

egar arna var komi lei mr hrilega og g hafi yfirleitt ann httinn a egar lanin var svona hrikalega sr inni mr leitai g gjarnan a a skaa mig lkamlega, g skar mig handleggina ea bari hausnum veggi, til ess eins a reyna a deyfa srsaukann sem bj innra me mr. Mr fannst oft og tum betra a geta stasett srsaukann lkamanum heldur en slinni.

A dvelja gedeild er ekki eftirsknarvert, ar ertu eiginlega fyrir og ef gerir ekki a sem starfsmennirnir segja r a gera, ttu ekki von miklum skilningi.

a a vera komin r kvldin kl 10 virkum kvldum og kl 11 um helgar, alveg sama hvort sr 18 ra ea 70 ra. etta var reglan sem ttir a fara eftir. Inni gedeilum Landssptalans er misveikt flk. Margir ef ekki flestir sem liggja ar inni reykja. Til ess a f a reykja fru a fara t og inn lti glerhsi fyrir utan anddyri gedeildar hssins.

En ar inni var einn str skipti markaur lyfjum. Sjklingar af fkladeildinni geymdu gjarnan lyfin sn, tku au ekki heldur fr me au me sr og seldu au ea skiptu eim t fyrir arar tegundir. annig a ennan sta leitar miki af gfu flki sem er h einhverskonar efnum.

Dvlin mn var ekki hugaver neinn htt. g var bara arna geymslu, ekkert er gert til a reyna a hjlpa einstaklingunum a komast t lfi aftur. Svo kom a v a a tti a tskrifa mig. Og g var eim tma ekki gu standi og ori ekki heim v g var hrdd, hrdd vi a hva bei mn, g tti enga til a taka mti mr ea til a n mig og fylgja mr heim.

g rddi etta vi sem ru og sagi eim fr tta mnum vi a fara heim, en ekki var hlusta mig frekar en fyrri daginn og mr sagt a g yri a fara heim a svo stddu v g var ekki lengur bullandi sjlfsvgshttu. g var hrdd og skalf beinunum yfir v hva mundi ba mn, hvort g gti anda heima ea hvort srsaukinn mundi taka vldin aftur.

g treysti mr ekki til a fara heim og vera ein heima. En mr var tt t um dyrnar og sagt vi mig, veist getur leita hinga ef r lur illa.... og mr lei illa en tti samt a fara heima og vera ein ar. ar me var a haldreipi fari um a g gti leita til eirra ef g gti ekki dregi andann lengur.

g fr niur anddyri me dti mitt og ba vrinn a hringja fyrir mig leigubl v eins og fram kom an hafi g engan til a skja mig. Leigubllinn kom fljtlega og keyri mig heim til mn og a fyrsta sem g geri egar g kom heim a var a taka ll au lyf sem g tti v g vildi ekki tilheyra essu lfi lengur.

En einhverra hluta vegna hringdi mig fyrrum vinur minn og hann var mjg hissa a g skildi vera komin heim og heyri jafnframt mr a a var ekki allt lagi me mig. Hann hringir niur deild ar sem g hafi legi inni 6 vikur og spurist ar fyrir hvers vegna g hafi veri tskrifu essu standi, svari var a vantai plss.

Hann geri starfsmnnum deildarinnar grein fyrir v a g vri heima hj mr annarlegu standi. egar arna var komi vi sgu l g heima rminu mnu undir sng me dregi fyrir og var hlf rnulaus, bei rauninni eftir v a dauinn mundi koma og frelsa mig undan essum hrilegu slarangist sem g bj vi. En nei stainn fyrir a dauinn kmi hringdi sminn og einhverra hluta vegna svarai g (g var vn a hundsa smann vildi vera ein me sjlfri mr og vanlan minni) hinum enda lnunnar hljmar kunnugleg rdd.

J a var rddin yfirlkni deildarinnar sem g hafi veri tskrifu af.

Hann segir vi mig. Hva ertu bin a taka... eitthva ennan htt... man a ekki alveg vegna standsins sem g var ... g svara a honum komi a ekki vi... hins vegar segir hann mr a ef g vri ekki komin niur deild innan 30 mntna mundi hann senda eftir mr sjkrabl... g vildi ekki tala vi hann og skellti ... og tlai a leyfa lyfjunum a n vldunum... en vildi samt ekki a a kmi sjkrabll svi einu sinni enn, ngrnnunum til ama. ess vegna pantai g leigubl og fr niur Landssptala og inn deildina sem g hafi veri tskrifu af.

g var send bramttkuna ar sem dlt var upp r mr og mr gefin lyfjakol. Var san send yfir mna deild aftur. Kom essi tiltekni lknir a rminu sem g l og sagi vi mig orrtt: vantai ig athygli , tkst ess vegna essi lyf.

g hef oft hugsa um etta og ver rauninni alltaf reiari og reiari yfir essum orum hans. A fagmaur hafi virkilega haldi a a g hafi tla mr a deyja vegna ess a mig hafi vanta athygli.

Sennilega var a a sasta sem mig vantai. fyrsta lagi vantai mig umhyggju, nrgtni og skilning. Manneskja sem er stdd essum hrilega sta vill nefnilega alls ekki athygli, g vildi essum tmapunkti fri.... fri fr llu ekki sst fr srsaukanum sem bj innra me mr. annig a arna upplifi g algera hfnun bi fr yfirmanni deildarinnar og ru starfsflki. Og vildi g fara heim en mtti g a ekki. annig a g var geymd arna eina viku vibt en var tskrifu og g var svo heppin a a var tilraunarverkefni gangi, sem gekk t a a f heimahjkrun vi tskrift.

Heimahjkrunin: egar arna var komi vi sgu var bi a kynna heimahjkrunarkonuna fyrir mr ur en g fr heim. Hjkrunarkonan fylgdi mr heim og fr me mr inn, ar me voru essi erfiu skref tekin og g var ekki ein. Hjkrunarkonan kom til mn eftir rfum. Hn fr me mr a versla matinn og kom me lyfin mn til mn v g vildi ekki hafa au heima af tta vi a ofskammta.

egar arna var komi sgu gat g anda heima og fr sm saman a byggja mig upp, var dugleg a mta meferina mna og hjkrunarkonan kom til mn og studdi mig gegnum erfi skref.

Lf mitt tk sm saman breytingum til hins betra. g fr sm saman a last heilsu aftur en vi unnum lka mlunum annig a g var aldrei me nein aukalyf heima hj mr. Heldur fr g skmmtun apteki og fkk viku skammt einu sem mundi ekki duga mr til a deyja af. En s sorglega stareynd er a a var einungis um tilraunarverkefni a ra me heimahjkrunina. Svo a a fengu ekki ngilega margir tkifri a njta essarar astoar sem g fkk.

Lfi dag: dag er g hamingjusm og er fullu nmi vi einn af Hsklum landsins. Er bin a ljka einu ri og mun fara fullt nm nsta haust. Brnin mn ba hj mr og g er me fullt forri yfir eim llum. En g vil taka a fram a g skai snum tma eftir a au fengju a vera hj pabba snum mean g gekk gegnum versta tmann.

au dvldust hj honum rj mnui og komu svo til mn og hafa veri hj mr allar gtur san. g er afar stolt af v a g geri mr grein fyrir standi mnu og leitai mr hjlpar, jafnframt geri g mr grein fyrir v a brnin vru betur sett hj fur snum.

g lt etta sem einn af mnum helstu styrkleikum a hafa geta s hva var brnunum fyrir bestu burt s fr srsaukanum sem fylgir v a viurkenna fyrir sjlfum sr a maur s ekki hfasti ailinn til a sj um au essum tma.


rf skrari reglum lyfjainai

Frttaskring Morgunblainu, 1. desember, 2010.

Vsa er umfjllunina leiara blasins

Unnt vri a n fram sparnai heilbrigisgeiranum me v a setja skrar reglur um samskipti lkna vi fulltra lyfjainaarins og auka mevitund um starfshtti hans. essu heldur Steindr J. Erlingsson vsindasagnfringur fram.

v miur sna rannsknir fram a starfshttir lyfjafyrirtkjannna eru oft annig a au gefa villandi upplsingar til lkna, segir Steindr. Hann sendi vikunni brf til allra ingmanna ar sem hann kallai eftir breytingum.

Lyfjainaurinn ver hverju ri milljrum dala markassetningu njum lyfjum, ar meal kynningarstarf sem beinist a lknum og felur gjarnan sr mis hlunnindi og bosferir. Fjldi rannskna hefur sustu r snt fram a lknar vera fyrir mevituum og mevituum hrifum af essu.

Steindr bendir a me fluga markasvl a vopni haldi lyfjafyrirtkin njum og rndrum lyfjum a lknum sem vsi eim til sjklinga, n ess a au su endilega betri en eldri og drari lyf.

74% niurstana aldrei birt

Hluti af vandamlinu er a oft er str hluti rannskna sem gerar eru njum lyfjum aldrei birtur. Lyfjafyrirtkin sjlf fjrmagna auknum mli lyfjaprfanir, mist me eigin rannsknum ea sem styrktarailar rannskna.

Skiptar skoanir eru um hvort elilegt s a lyfjafyrirtkin sjlf beri byrg rannsknum hrifum og ryggi nrra lyfja. Ekki sst ljsi ess a treka hafa komi fram dmi um a rannsknunum s hagrtt og r ritskoaar, annig a aeins eru birtar niurstur sem eru hagstar markassetningu.

Njasta dmi um etta varar unglyndislyfi Reboxetine og er raki lknaritinu British Medical Journal ann 12. oktber sastliinn. Vsindamenn hj opinberu lyfjaeftirliti skalandi komust a v a lyfjafyrirtki sem stri rannsknum lyfinu opinberai aeins 26% af niurstunum, 74% voru aldrei birt. r niurstur sndu fram a verfugt vi a sem fram kom ritrndum greinum vri Reboxetine hrifalti og hugsanlega skalegt unglyndislyf.

leiara British Medical Journal segir a endurheimta urfi traust vsindarannsknum lyfjageiranum. Steindr segir a vandamli s ekki sst a heilbrigisgeirinn sitji n uppi me fjlda birtra vsindagreina fr sustu ratugum n ess a vita hvar niurstum hafi veri haldi eftir og hvar ekki.

Vandamli er ekki ntt af nlinni og umran um a ekki heldur. ri 2007 voru reglur hertar Bandarkjunum annig a skr arf ll lyfjaprf srstakan gagnagrunn. Markmii var a koma veg fyrir a fyrirtki gtu komist upp me a fela neikv lyfjaprf. Fyrstu ttektir sem gerar hafa veri essu kerfi san sna a a hefur ekki skila tiltluum rangri a sgn Steindrs. Lknabl hafa einnig mrg sett sr stefnu a greina veri fr fjrhagslegum tengslum hfunda vi lyfjafyrirtki. a hefur heldur ekki virka sem skyldi. Steindr er eirrar skounar a ekki dugi til a lknar setji sr siareglur, heldur urfi a binda reglurnar lknalg. Meginatrii er a vekja slendinga til mevitundar um etta.

Alvarlegar aukaverkanir

Samkvmt nrri rannskn eru lfslkur flks Norurlndum me geraskanir allt a 15-20 rum skemmri en annarra ba. Steindr segir a tt hluta stunnar megi rekja til heilbrigari lfshtta flks me geraskanir s enginn vafi a notkun gelyfja hafi lka hrif. Vi vitum nna a nju gerofslyfin geta valdi sykurski, hjarta- og asjkdmum og jafnvel skyndidaua. etta er alvarlegt ml v tbreisla essara lyfja er miklu meiri en skilegt er. Lyfin voru kynnt fyrir um 20 rum sem n kynsl gelyfja, en lknablai The Lancet greindi fr v ri 200[9] a s markassetning vri spunaleikur lyfjafyrirtkja, lyfin vru reynd ltt frbrugin eim gmlu.

Una Sighvatsdttir una@mbl.is

essi frttaskring birtist Morgunblainu, 1. desember, 2010.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband